تفکر انتقادی چیست؟ چه راهکارهایی برای ایجاد تفکر انتقادی موثرند؟

تفکر انتقادی یکی از روش های تفکر است. امروزه، در دوره های کسب و کار (Business Education) و به خصوص رشته MBA این شیوه تفکر بسیار مطرح است و در واقع امتحان ورودی که برای شرکت در این دوره و مقاطع بالاتر در رشته های مرتبط برگزار می شود ((Graduate Management Admission Test (GMAT) این مهارت تا حدودی در قالب بخش استدلال منطقی (Critical Reasoning) مورد ارزیابی قرار گرفته و در طول تحصیل در قالب دروس و پروژه های مختلف تقویت می شود.

تفکر انتقادی به افراد توانایی فکر کردن گسترده تر را می دهد. به این ترتیب، فرد می تواند در موقعیت های سخت که به گرفتن تصمیم های سختی نیاز است به خوبی عمل کند. راهکارهای چند رشته ای، تمرکز بیشتر بر روی مباحث رهبری در کسب و کار و مسئولیت های اجتماعی در کنار آموزش چگونگی تقویت مهارت تفکر انتقادی و استفاده از آن در تصمیم گیری ها، در مدارس کسب و کار به شدت به چشم می خورد.

در دانشگاه کسب و کار استنفورد، در سال اول، به دانشجویان درسی با نام تفکر انتقادی و تحلیلی تدریس می شود. مدیریت این دانشگاه، آقای گرت سالونر در این خصوص معتقد است که من قرار است تا شما را در مسیر شغلی قرار دهم تا به واسطه آن تأثیر بزرگی در دنیا داشته باشید، به این منظور شما باید بتوانید در مورد مشکلات بزرگی که در دنیا وجود دارد تفکر انتقادی و تحلیلی داشته باشید.

به گفته تیم براون ، مدیر یکی از شرکت های مطرح طراحی، تفکر انتقادی توانایی فهم یک سیستم یا یک مفهوم و پاسخ مناسب به آن است.

تفکر انتقادی چیست؟
تفکر انتقادی چیست؟

به نظر می رسد که افراد دارای مهارت تفکر انتقادی در موقعیت های گوناگون به طور مشابهی فکر می کنند و در واقع این مهارت یک الگوی فکر کردن است. آقای مارتین، این روش فکر کردن را یکی از مهم ترین الگوهای فکر کردن در دانشگاه های کسب و کار بیان می کند. به عقیده او دانشجویان در این دانشگاه ها نیاز است تا روش تفکر انتقادی و خلاقانه را به خوبی در کنار دروس دیگری مانند امور مالی و حسابداری آموزش ببینند.

داشتن مهارت تفکر انتقادی می تواند در موفقیت در قرن ۲۱ موثر باشد. این مهارت در رهبران کسب و کارها مهارتی بسیار مهم و تعیین کننده است. البته در طی سالیان گذشته، به دلیل تمرکز دانشگاه ها بر روی مهارت های کیفی مانند امور مالی، مارکتینگ و استراتژی، مهارت تفکر انتقادی به حاشیه رانده شده بود. با افزایش میزان پیچدگی در دنیای کسب و کار، نیاز به داشتن مهارت تفکر انتقادی بیش تر از پیش احساس می شود.

تفکر انتقادی در واقع نوعی مهارت فکر کردن است. با کمک تفکر انتقادی، فرد می تواند در یک گفت و گو یا مطلب، فرضیه ها را تشخیص داده، آن ها را به زیر سوال برده یا یک مسئله را از زوایای مختلف بررسی کند تا بهترین راه حل ممکن را برای حل آن مسئله پیشنهاد دهد.

راهکارهای زیر می توانند در ایجاد مدل ذهنی تفکر انتقادی مفید باشند:

تشخیص فرضیه ها و به زیر سوال بردن آن ها

افراد دارای مهارت تفکر انتقادی، همواره می کوشند تا برای دو سوال «چه چیزی» و «چه کسی» در هر قضیه ای، پاسخ مناسبی بیابند. معمولاً، بحران ها بهترین فرصت برای شکوفایی مهارت تفکر انتقادی هستند زیرا در این مواقع مجبور هستید تا به خوبی به دو سوال «چگونه» و «چرا» این بحران به وجود آمد فکر کنید و برای آن راه حل بیاندیشید.

به مسئله موجود از زوایای مختلف نگاه کنید

به این منظور باید بتوانید به گونه ای خلاقانه یک مسئله مشابه را تعریف کنید و ابعاد مختلفی برای آن در نظر بگیرید. در فضای بین المللی کسب و کار و با وجود شرایطی که پیوسته و به سرعت  زیاد در حال تغییر هستند، باید از چارچوب ها، الگوها، فرهنگ ها و رشته ها و تخصص های گوناگون  و متعددی برای تصمیم های مدیریتی استفاده کرد.

در تصمیم گیری ها می توانید از افرادی با فرهنگ و پیشینه های مختلف که در زمینه مدیریت مشغول به فعالیت هستند، بهره ببرید. استفاده از دیدگاه ها و نقطه نظرات گوناگون کمک می کند تا به یک مسئله از ابعاد مختلف نگاه کنید و افرادی با پیشینه های مختلف می توانند در این مسیر کمک بسیار مناسبی باشند. ممکن است همه این افراد، راه حل های یکسانی برای یک مسئله مشابه داشته باشند ولی تجربه های متفاوت آن ها، بینش ارزشمندی را برای حل مسئله موجود ارائه می دهد.

افراد با مهارت تفکر انتقادی می توانند راه حلی مبتکرانه از ترکیب راهکارهای مختلف برای یک مسئله بیابند.

درک کردن پتانسیل های موجود

تشخیص فرضیه ها در یک گفت و گو یا مطلب و یک مسئله را از ابعاد مختلف بررسی کردن از جمله مهارت های استقرایی هستند. در کنار این مهارت، داشتن خلاقیت به افراد دارای مهارت تفکر انتقادی کمک می کند تا در جایی که بقیه افراد درگیر تهدیدها هستند، فرصت ها را به خوبی تشخیص دهند.

مدیریت شرایط مبهم

یکی دیگر از ابعاد تفکر انتقادی که داشتن آن برای رهبران دنیای کسب و کار ضروری است، مدیریت شرایط مبهم است. کسب و کار در ابعاد بین المللی همواره با سرعت زیاد، فاکتورهای متعدد و پیچیده  همراه است. این شرایط باعث می شود تا یک مدیر هرگز نتواند همه ی متغیرها را همزمان تشخیص دهید. این امر ضرورت تصمیم گیری سریع و مناسب را در محیطی که تغییرات در آن به صورت مداوم اتفاق می افتد، مشخص می کند.

در وضعیت مبهم، به افرادی دارای مهارت تفکر انتقادی احتیاج است تا بتوانند موقعیت و فرصت ها را به خوبی تشخیص دهند و فرصت ها را در جایی که ممکن است هیچ کس به آن ها فکر نکند یافته و از آن ها به خوبی با اتخاذ تصمیم های سریع استفاده کنند.


/ / / / /

مونا مظاهری

دانش آموخته رشته MBA با گرایش Multimedia Marketing از دانشگاه MMU بوده و در حال حاضر به عنوان مشاور مارکتینگ و برندینگ مشغول به فعالیت هستم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

error: Content is protected !!